LÀM SAO ĐỂ LÀ NGƯỜI… SÀNH ĐIỆU khi mua dữ liệu ảnh vệ tinh số?

[Phạm Văn Cự]

 Khi ảnh vệ tinh đang được sử dụng ngày càng rộng rãi ở nước ta, nhu cầu mua ảnh cũng ngày càng tăng đáng kể. Giá dữ liệu ảnh của đa phần các vệ tinh quan sát Trái đất (như Landsat, SPOT, IRS, RADARSAT, IKONOS…) dao độngtừ vài trăm đến vài ngàn đô-la Mỹ. Do đó, nếu bạn có kế hoạch xử lý ảnh vệ tinh số thì cần chắc chắn phải mua được đúng ảnh gốc để sử dụng.

 THÔNG THƯỜNG, DỮ LIÊU ẢNH bán ra từ các trạm thu hoặc qua đại lý phân phối bao giờ cũng chứa đầy đủ thông tin về dữ liệu ảnh. Để chắc chắn có được một ảnh (scene) gốc (row image, hay còn gọi là row data), bạn nên kiểm tra dữ liệu mình mua có chứa các thông tin rất quan trọng cho việc xử lý ảnh số sau đây hay không:

- Trong CD chứa dữ liệu, các file có chứa thông tin về dữ liệu ảnh (header)?

- Trong file, có thông tin về cách tổ chức dữ liệu (BSQ, BIL, BIP), số dòng, số cột, số kênh; hoặc đơn giản là có thông báo dữ liệu được tổ chức theo một số cấu trúc chuẩn như HDF (Hierarchic Data File), CEOS (Committee of Earth Observation), Geotiff, v.v... mà các phần mềm xử lý ảnh đọc được?

- Trong file ấy, cũng cần chỉ ra ngày giờ chụp, góc cao Mặt trời lúc chụp, hệ số bù trừ (gain) của thiết bị bộ cảm biến (sensor).

 Xin báo động: hiện có rất nhiều dữ liệu được sao chép từ nhiều nguồn khác nhau; kể cả không loại trừ ảnh bạn mua hay dự định mua đã qua xử lý độ tương phản (enhencement) đã giãn (stretching), hoặc tệ hơn nữa là ảnh quét từ phim dương bản hoặc quét từ ảnh giấy ra. Các phim dương bản và ảnh in ra giấy bao giờ cũng đã được tăng cường độ tương phản phục vụ mục đích giải đoán bằng mắt thường. Thông thường, ảnh này hay được lưu trữ dưới dạng file .tif.

 Để phân biệt xem ảnh đó có phải là ảnh gốc (không phải dạng ảnh đã xử lý hay ảnh quét), bạn có thể kiểm tra theo các bước sau:

1. Dùng một phần mềm xử lý ảnh hiển thị dữ liệu lên màn hình.

2. Ảnh gốc (Hình 1a) chưa qua xử lý bao giờ cũng tối hơn ảnh đã tăng cường độ tương phản (Hình 1b) được ghi lại, hoặc được quét lại từ phim dương bản hay ảnh đã in ra giấy.

3. Sử dụng phần mềm xử lý ảnh đó hiển thị đồ thị phân phối mật độ xám (histogram) cho từng kênh.

4. Nếu là ảnh gốc, bạn sẽ có một đồ thị phân phối liên tụ (Hình 2a1, 2a2, 2a3). Nếu đồ thị có dạng rời rạc (Hình 2b1, 2b2, 2b3) thì đó là một file ảnh đã qua tăng cường độ tương phản hay có thể tệ hơn nữa, lại là một file ảnh quét cho dù thiết bị quét có độ phân giải cao đến đâu.

 Với cách kiểm tra như vậy, bạn đã chứng tỏ được mình là nguời sành điệu khi mua ảnh vệ tinh số. Quan trọng hơn, bạn sẽ không bị rơi vào thế "tiền mất tật mang" khi chúng ta vẫn chưa có một đầu mối phân phối ảnh vệ tinh chính thức, còn ảnh vệ tinh số "rởm" vẫn còn trôi nổi ở nhiều nơi. Chúc bạn kiên nhẫn và thành công!